Table of Contents
คำพูดติดหูอย่างคำว่า เริ่ดมากแม่ ไม่ลืมที่จะเริ่ด พวกเรามักจะใช้เมื่อไม่รู้จะพูดอะไร แม้จะดูเป็นเหมือนคำศัพท์ใหม่ แต่หลายคนสามารถตีความหมายโดยตรงได้ทันที เพราะมีการออกเสียงที่คล้ายกับคำว่า เลิศ แต่ทุกคนรู้ไหมคะว่าคำนี้คลุกคลีกับภาษาไทยมานานมากแล้ว คำว่า เริ่ด หรือ เลิศ มีเบื้องลึกเบื้องหลังที่น่าสนใจที่อยากให้ทุกคนได้ลองอ่านกันค่ะ
1 เลิศสมันเตา เลิศสะแมนแตน เลิศ / เริ่ด
หลาย ๆ คนอาจจะเคยได้ยินคำว่า “เลิศสะแมนแตน” ซึ่งคำนี้นี่แหละที่เป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องราวทั้งหมด แล้วเลิศสะแมนแตนมันเริ่มมาจากอะไรล่ะ ย้อนกลับไปในช่วงต้นสมัยรัชกาลที่ห้า ชื่อของ นายเลิศ เศรษฐบุตร หรือ พระยาภักดีนรเศรษฐ ที่มาของคำว่า เลิศ “สมันเตา” มาจากชื่อเรือของนายเลิศที่ใช้เป็นการส่วนตัว ถ้าเปรียบกับสมัยนี้ก็เหมือนรถสปอร์ต “เลิศสมันเตา” (เลิด-สะ-มัน-เตา) มาจากภาษาสันสกฤต มารวมกับชื่อของนายเลิศ เป็น “เลิศสมันเตา” หมายถึง ดีเลิศไม่เหมือนใคร นายเลิศเป็นผู้ประกอบการรายใหญ่ในอดีตและมีส่วนสำคัญที่ทำให้การพัฒนาในประเทศไทย เป็นเจ้าของห้างสรรพสินค้าห้างแรกที่มีเจ้าของกิจการเป็นคนไทย ตึกสูง 7 ชั้นแถวเจริญกรุง เจ้าของโรงงานน้ำแข็ง และธุรกิจรถเมล์ซึ่งเป็นกิจการรถม้าให้เช่าและรถเมย์ม้าลาก ซึ่งถือว่าได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก
2 จากเลิศสมันเตาเปลี่ยนมาเป็นเลิศสะแมนแตนได้ยังไง
ภายหลัง เทิ่ง สติเฟื่อง หรือ บรรยงค์ เสนาลักษณ์ ศิลปินในยุคโทรทัศน์บุกเบิกของไทย เป็นทั้งนักโฆษณาประจำสถานี พิธีกรรายการประจำ รวมทั้งงานละครตลกอีกด้วย เขามักนำคำศัพท์แปลก ๆ มาใช้ในรายการ อย่างเช่นคำว่า เดทสะมอเร่ ที่หลายคนรู้จักเป็นอย่างดี โดยมีที่มาจาก That’s Amore เพลงของ Dean Martin อีกหนึ่งคำที่ เทิ่ง สติเฟื่องได้นำคำว่า เลิศสะมันเตามาดัดแปลงให้กลายเป็น เลิศสะแมนแตน ซึ่งมีความหมายว่า ยอดเยี่ยม หรืออาจใช้เมื่อประทับใจสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ซึ่งทำให้คำนี้กลายเป็นที่คำรู้จักในวงกว้างและติดปากมาจนถึงปัจจุบัน
การเดินทางของคำว่าเลิศสะแมนแตนก่อนที่จะมาถึงเริ่ดในปัจจุบัน ก็มีหลายคำที่ถูกสร้างขึ้นและมาทดแทน อย่างในยุค90 หากจะชื่นชมใครสักคนก็ต้องชมว่า จ๊าบ สะแด่วแห้ว คิกขุอาโนเนะ กิ๊บเก๋ยูเรก้า ในปัจจุบันมักจะนิยามคำศัพท์เหล่านี้ว่า “ศัพท์พี่กะเทย” แล้วในคลังคำศัพท์ของพี่กะเทยมีคำที่คล้ายกับคำว่าเลิศสะแมนแตนไหม ต้องบอกเลยว่ามีเยอะมาก หลายคนคงได้ยินคำว่า ปัง ปังมากแม่ เอาให้โฮ่ง ความหมายว่า ดี ยอดเยี่ยมเช่นกัน ซึ่งคำว่าเริ่ดก็มีความหมายเหมือนกับคำที่พึ่งกล่าวไปข้างต้น แต่มีอะไรที่พิเศษมากกวว่านี้
ภายหลังกลุ่ม LGBTQ+ ได้นำกลับมาใช้โดยลดคำให้เหลือแค่คำว่า เริ่ด ซึ่งเป็นคำแสลงที่ใช้กันโดยทั่วไปโดยเฉพาะกับกลุ่มวัยรุ่น เป็นคำที่ไม่ต้องคิดมากมักจะพูดกันติดปากอยู่เสมอ ในปัจจุบันคำว่าเริ่ดไม่ได้มีความหมายเพียงแค่ ดี หรือ ยอดเยี่ยม แต่สามารถใช้ได้หลายกรณี เรียกได้ว่าเป็นคำศัพท์สามัญประจำบ้านที่ต้องพกติดตัวไว้ตลอด
3 “เริ่ด” คำศัพท์สามัญประจำบ้าน
“มึงกูรถล้ม”
“เริ่ด”
คำว่าเริ่ด จัดอยู่ในหมวดหมู่ของ Discourse Marker หรือ ตัวบ่งชี้สนทนา คือ คำหรือวลีสั้น ๆ ที่ใช้เพื่อเชื่อมโยงความคิด หรือ ทำให้บทสนทนาลื่นไหล มักทำให้ประโยคดูมีอะไรขึ้นมาหรือน่าสนใจ
เริ่ด ไม่ใช่คำที่ให้ความหมายแต่ให้อารมณ์และการแสดงท่าที ทำให้บทสนทนาที่คุยอยู่สนุกมากขึ้น เช่น ขณะที่ผู้พูดกำลังเล่าบางสิ่ง โดยปกติแล้วผู้ฟังมักจะขานรับด้วยคำว่า อืม อ่าหะ ใช่ ๆ ซึ่งคำว่าเริ่ด สามารถใช้แทนคำเหล่านี้ได้ บางคนใช้คำนี้ในการสื่อถึงการรับทราบ รับรู้ หรืออาจใช้ต่อท้ายประโยค “กินหมาล่าอีกแหละ เริ่ดเลยล่ะ” เริ่ดในที่นี้ไม่ได้ให้ความหมายแต่ให้อารมณ์ที่เพิ่มขึ้น สามารถใช้ได้ทั้งเชิงบวกและเชิงลบ ในด้านเชิงลบมักจะให้อารมณ์ประชดมากกว่า “วันนี้แก้งานอีกแล้วหรอ เริ่ดเลยล่ะ”
นอกจากนี้ คำว่า “เริ่ด” ยังถูกใช้เมื่อเราไม่อยากแสดงความคิดเห็น ความเห็นต่าง ไม่อยากแสดงจุดยืน หรืออาจจะไม่ได้ตั้งใจฟังที่อีกฝ่ายพูดตั้งแต่แรก “เริ่ด” จึงกลายเป็นอีกหนึ่งทางออกที่มักใช้หนีสถานการณ์เหล่านี้ บางครั้งถูกใช้ในการตัดบทสนทนาหรือตัดจบ หากใช้คำว่า อืม โอเค ก็จะดูห่างเหินดูเหมือนไม่อยากคุยหรืออีกฝ่ายอาจจะคิดว่าเราโกรธ พอใช้คำว่าเริ่ดแทน ก็ทำให้เป็นการตัดจบที่ไม่ดูหยาบและไม่ห่างเหินเกินไป
4 เริ่ดในภาษาอังกฤษแปลเป็นอะไรได้บ้าง
เริ่ด เมื่อแปลเป็นภาษาอังกฤษไม่สามารถหาคำเทียบได้อย่างลงตัว เพราะมีหลายความหมายขึ้นอยู่กับสถานการณ์และรูปประโยค เริ่ด เมื่อมีความหมายว่า ยอดเยี่ยม สามารถใช้ได้ตรงตัวเลย เช่น Fabulous, Top-notch ในความหมายของคำบ่งชี้สนทนาสามารถใช้คำว่า So, You know, Look, Oh, Well…. หรือสามารถที่จะตัดทิ้งได้หากเริ่ดในประโยคนั้นไม่มีความหมายหรือเมื่อตัดแล้วความหมายของประโยคไม่เปลี่ยน
5 สรุปแล้วเริ่ดเหมาะจะใช้ในสถานการณ์ไหน
สุดท้ายแล้ว เริ่ด ถูกใช้กันอย่างแพร่หลายและกลายเป็นคำพูดติดปากที่ถ้าไม่พูดก็จะคันปากไปทั้งวัน อย่างไรก็ตามมันไม่ได้มีความหมายที่ตรงตัวเหมือนกับ เลิศสะแมนแตน หรือ เลิศ แต่ความหมายนั้นขึ้นอยู่กับผู้ใช้และผู้รับสารว่าจะตีความหมายในรูปแบบไหน แน่นอนว่ามันมีหน้าที่ทำให้บทสนทนามีอารมณ์และอรรถรสมากขึ้น ดังนั้นแล้วเริ่ดจึงกลายเป็นคำที่สามารถพูดได้กับทุกสถานการณ์ แล้วทุกคนใช้คำนี้ในสถานการณ์ไหนกันบ้าง
